محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )

51

شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )

اباى آن از تعريف و معرّا بودن آن از جنس و فصل و تركيب و بالجمله آنچه كه از خواصّ ماهيات و معانى كليه مىباشد را بيان نموده است . مشعر دوم : در بيان كيفيت شمول وجود به اعتبار مفهوم و انبساط و سريان آن در جميع حقايق به اعتبار مصداق ، و تجلى آن در جميع مظاهر و اكوان است . مشعر سوم : در اثبات اصالت وجود و اعتباريت ماهيت است . صدر المتألهين ادله و شواهد متعددى را براى اثبات اصالت وجود ذكر كرده و اين مساله را در اين رساله به نحو كامل تقرير و تثبيت نموده است . در ساير كتب خود حتى كتب مفصله به اين ترتيب مسأله وجود را بيان نكرده است ، زيرا هم ادله زيادترى را از ناحيهء تحقق و خارجيت وجود و هم از ناحيهء جعل براى اثبات اصالت وجود ذكر نموده است و هم منظم‌تر از ساير كتب خود متعرض اين مبحث در اين رسالهء نفيس شده است . مشعر چهارم : در بيان ذكر سؤالات و ايراداتى است كه شيخ الاشراق و ساير اعاظم قائل به اصالت ماهيت بر اصالت وجود نموده‌اند . ملا صدرا اين سؤالات را مرتب ذكر كرده و از آن‌ها جواب داده است ، در حالتى كه همه اين شكوك را در اسفار كه مفصل‌ترين كتاب او در حكمت متعاليه مىباشد ، ذكر ننموده است . در ضمن جواب اين سؤالات ، به كلمات شيخ فلاسفهء اسلام و بهمنيار تلميذ شيخ و ديگران استشهاد نموده است ، چه آن كه كلمات محققان از مشاء مثل فارابى و شيخ و بهمنيار و لوكرى و خواجه و ساير اتباع مشاء ناظر به اصالت وجود است . مشعر پنجم : در بيان كيفيت اتصاف ماهيت به وجود است . اين مسأله از غوامض مسائل حكمى و فلسفهء نظرى است . در اين مسأله نيز متعرض كلمات فخر رازى و دوانى و ديگران شده است . مشعر ششم : در بيان تخصص و تميز افراد هويات وجودى است و اين مطلب را به طور كامل با بيان شيوا و رسا و عباراتى فصيح بيان نموده است و متعرض كلمات شيخ و ديگران نيز شده است و براى تاييد مطلب خود ، كلمات شيخ را از